31 tháng 8 2019

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Các trang mạng xã hội Việt Nam đôi khi lại rộ lên tranh luận về nguồn gốc người Việt, nhấn mạnh đến sự khác biệt cả về văn hóa và thậm chí ‘di truyền’ với Hán.

Nhưng trên thực tế, khái niệm ‘Hán nhân’, ‘Hán tộc’ và ‘chủ nghĩa dân tộc Trung Hoa’ cũng chỉ mới có gần đây.

Bài viết liên quan:  Chủ Nghĩa Duy Vật Biện Chứng- Trang tổng hợp tư liệu nghệ thuật sống

Đó là giai đoạn cuối thế kỷ 19, đầu 20, khi các trí thức như Lương Khải Siêu, Uông Tinh Vệ, Trần Thiên Hoa… cố xây dựng định nghĩa ‘Hán tộc’ cho nhu cầu chính trị.

Các khái niệm họ nêu ra hoàn toàn không mang tính khoa học mà chủ yếu là phản ứng trước tình trạng lạc hậu, bế tắc của Trung Hoa.

Họ đau lòng trước nỗi nhục mất chủ quyền, đổ lỗi cho nhà Thanh và muốn dùng cả thuyết Darwin xã hội (mạnh được yếu thua) để thổi lên lòng yêu nước của dân.

Trong ‘Constructing Nationhood in Modern East Asia’ (Tạo dựng dân tộc tính ở Đông Á hiện đại), Kai‐wing Chow, Kevin M. Doak, và Poshek Fu đã mô tả kỹ lưỡng quá trình này.

Theo cuốn sách này và các bài viết của Kevin Doak (Georgetown University), thì ‘dân tộc tính’ xây dựng trên quan điểm có một dân tộc Hán, là hiện tượng rất mới.

Bài viết liên quan:  Vạn sự tùy duyên cứ an nhiên mà sống, sống

Từ thời xưa, các triều đại Trung Hoa đã nhấn mạnh đến vị trí trung tâm của họ, và nền văn minh Hoa Hạ.

Dư âm thời thịnh trị Hán (trên 200 năm, tương đương với Đế chế La Mã) và Đường (thế kỷ 7-8) để lại khái niệm Hán nhân (người dùng chữ Hán), hoặc Đường nhân (Tangren) mà các cộng đồng Hoa hải ngoại vẫn dùng.

Cả hai khác niệm này đều mang tính tự tôn văn hóa.

Nhưng sau khi tộc Mãn chinh phục toàn Trung Quốc và các vua Thanh tự xưng là hậu duệ xứng đáng nhất của Khổng Tử để chiếm đoạt luôn cả di sản tinh thần Trung Hoa, thì trí thức Trung Quốc gặp khủng hoảng.

Tiếp đó, người Phương Tây đã đem tới châu Á các định nghĩa về dân tộc và chủng tộc.

Ghét ‘Mongoloid’ nhưng vẫn nhận là con cháu Hoàng đế

Theo cuốn ‘Constructing Nationhood in Modern East Asia‘, vào cuối thế kỷ 19, thuyết Darwin xã hội (Social Darwinism) du nhập vào Trung Quốc, gây chấn động.

Bài viết liên quan:  Độc Đoán Là Gì- Trang tổng hợp tư liệu nghệ thuật sống

Thuyết này, nay bị coi là phản động, ch…